Exlibris: uit de boeken…

Van 28 februari tot 28 april is er in het Erfgoedpunt in BiblioNova Sittard een expositie met exlibrissen, samengesteld door Piet Meijers. Uit zijn uitgebreide verzameling worden diverse vormen en technieken van exlibrissen getoond. De expositie is te bezichtigen tijdens openingstijden van BiblioNova.

Een exlibris – Nederlandse term: boekmerk – is een eigendomsmerk in een boek.De bezitter van een boek maakt zich kenbaar door er een plaatje in te bevestigen met daarop achter de tekst ‘ex libris’ (of een variant daarop) zijn naam en vrijwel altijd een afbeelding als versiering. Het is een gebruik dat eeuwen terug gaat.  In Nederland dateert het vroegst bekende voorbeeld van 1480.

In vroeger tijden toen het boekenbezit nog voorbehouden was aan de hogere standen, was de meest voorkomende afbeelding op het exlibris een familiewapen. Daarnaast kon men in kloosterbibliotheken boekmerken met een religieuze symboliek aantreffen. Toen het hebben van boeken gemeengoed werd, verviel deze beperking en werd het exlibris de drager van alle mogelijke afbeeldingen. In de negentiende eeuw ging het nog vaak om de verbeelding van hooggestemde ideeën, later kan men zeggen dat er wel geen motief of thema denkbaar is dat niet op een exlibris terecht is gekomen.

Exlibris werden en worden gemaakt door grafische kunstenaars. Vrijwel elke graficus heeft er zich wel eens aan gewaagd, maar uiteindelijk is het toch een tak van de grafiek geworden die zijn eigen specialisten kent. Als grafische kunstvorm worden voor het exlibris alle grafische technieken gebruikt. Van hoogdruk als de hout- en linoleumsnede via vlakdruk als de lithografie en zeefdruk tot diepdruk als de hout- en kopergravure en natuurlijk de ets in al haar varianten. En hoewel puristen er niet dol op zijn, wordt  ook het gebruik van de computer niet geschuwd.

Door de eindeloze variatie in thema’s vormt de geschiedenis van het exlibris een perfecte afspiegeling van de tijd van ontstaan. Het zou niet moeilijk zijn een geschiedenis van de twintigste eeuw in exlibris te vangen. En als kunstvorm zijn ze onderworpen aan dezelfde  stijlen en modes die de ‘grote’ kunst bepaald hebben.

This entry was posted in Agenda berichten. Bookmark the permalink.

Comments are closed.